Nederlandse FilmDatabase
Marleen Gorris
Marleen Gorris
21-09-1995
Bergen; Prime Time; Bard Entertainment;
-1
Bij aanvang van de film begint Antonia, een
vrouw van bijna negentig, aan de laatste dag van haar
leven. Haar gedachten gaan terug naar de tijd toen ze
terugkeerde naar haar geboortedorp om haar moeder te
begraven. Ze besloot te blijven.
Samen met haar dochter Daniëlle werkt Antonia op het
land. Antonia ontmoet 'boer' Bas met wie ze de rest van
haar leven, naar beider tevredenheid, een ongetrouwde
liefdesrelatie zal onderhouden.
Dochter Daniëlle baart Thérèse en deze briljante
kleindochter baart Sarah, die het sterke, aardse
karakter van Antonia heeft geërfd. Zij weet net als haar
overgrootmoeder instinctief dat je het leven moet
omhelzen.
Bijna vijftig jaar dorpsleven verschijnt in beeld,
geïllustreerd aan de hand van de lotgevallen van Antonia
en de mensen om haar heen, en aan elkaar gevlochten
door de stem van haar achterkleindochter Sarah.
Het excentrieke gedrag van Antonia en
haarnakomelingen -vooral vrouwen- heeft een
absurdistisch en hilarisch effect op de kleine
dorpsgemeenschap.
Nederlands-Belgisch-Engelse co-produktie
Willeke van Ammelrooy (Antonia), Els
Dottermans (dochter Daniëlle), Jan Decleir (boer Bas),
Marina de Graaf (Deedee, een zwakbegaafde vrouw),
Mil Seghers (Kromme Vinger), Dora van der Groen
(Allegonde, moeder van Antonia), Veerle van Overloop
(Thérèse), Fran Waller Zeper (Olga de Russische), Elsie
de Brauw (lerares Lara), Wimie Wilhelm (Letta, moeder
van 12 kinderen), Michael Pas (Janne), Jakob Beks
(boer Daan), Esther Vriesendorp (Thérèse als 13-jarige),
Carolien Spoor (Thérèse als 6-jarige), Thyrza
Ravesteijn (Sarah als 6-jarige), Catherine ten
Bruggencate, Reinout Bussemaker, Jan Steen, Paul
Kooij, Leo Hogendoorn, Flip Filz, Dirk Zeelenberg, Ellen
Dikker,Truus te Selle, Filip Peeters, Michael Pas, Erik
de Bruyn, Petra Laseur, Michel van Dousselaere, Hans
Man in 't Veld, Johan Heldenbergh, Victor Löw, Igor
Corbeau, Carlo van Dam, Aurelie Verstraeten, Jeroen
Huysmans, Kristel Olejniejoh, Gilles Robertino, Daisy en
Dorien van Laer, Gabriella Martinson, Gilles van
Durme, Nicky Wolfs, Jesse en Menno Tomballe, Sarah
de Ceuleer, Tamara en Barbara Maes, Ilse Dense,
Christophe de Laere, Antoon Schotsaart, Christophe
Horemans, Pieter Callens, Jascha Vervoort, Jenne
Decleir, Daniel Dailly, Eddy Praet, Adriaan van den
Hoof, Cederic Missine, Tine Vanhoucke, Stijn Rabaey,
Charlène Pottevin; Vertelster: Lineke Rijxman
Eind 1987 was het scenario van ANTONIA al
af, maar de financiering nam zeven jaar in beslag. Julie
Christie was aangetrokken voor de hoofdrol, maar zij
gaf de rol terug. De film kwam uiteindelijk tot stand met
geld van de fondsen uit de drie betrokken landen,
aangevuld door Eurimages.
De film is op het filmfestival van Cannes in mei 1995 in
première gegaan; daarbij waren uitsluitend vrouwen
uitgenodigd. In de 'Daily Variety' kreeg ANTONIA een
goede recensie.
In Nederland werd de film bij de pers gemengd
ontvangen.
ANTONIA trok in Nederland in 1995 (de film liep toen
nog) 40.000 bezoekers. Vóór het behalen van de Oscar
trok de film ongeveer 60.000 bezoekers. Eind april 1996
was dat aantal -door het effect van de Oscar- opgelopen
tot 90.000. Uiteindelijk behaalde de film meer dan
105.000 bezoekers.
De filmkeuring in België wilde, vanwege
de zwartgallige sfeer en de complexiteit van het verhaal,
slechts personen boven de 16 jaar toelaten. De Belgische
distributeur Pauline Pictures is daartegen in beroep
gegaan. De beroepskamer van het ministerie van justitie
heeft daarop bepaald dat ook jongeren onder de 16
ANTONIA mogen bekijken.
In Nederland is ANTONIA overigens uitsluitend
toegankelijk voor 16-jarigen en ouderen. Dat is niet door
de keuring besloten, maar door de distributeur, die de
film niet aan de keuring voorlegde. De Nederlandse
keuring is vrijwillig; een film die niet ter keuring wordt
aangeboden krijgt automatisch het predikaat '16 jaar'.
Na protest van Marleen Gorris tegen de (katholieke)
Filipijnse filmkeuring -die ANTONIA verbood voor
vertoning in commerciële theaters omdat er te veel
seksscènes in voor zouden komen-konden ook Filippino's
boven de 18 de film gaan bekijken.
Opmerkelijk II: Willeke van Ammelrooy heeft voor haar
rol video's bekeken om te zien hoe oude mensen zich
bewegen. Om die houding zelf te kunnen aannemen
heeft zij lood in haar kleding gedaan.
Opmerkelijk III (Bron: Nederlandse cinema wereldwijd / Bart Hofstede. - Amsterdam : Boekmanstudies, 2000. - ISBN 90-6650-061-1): "Dat Nederlandse cinema met succes internationaal op de kaart gezet kan worden bewezen de marketeers die de uitbreng van ANTONIA in de Verenigde Staten regisseerden. Judy Counihan, de agent die ANTONIA'S LINE in Amerika vertegenwoordigde, mikte op het behalen van de Oscar voor beste buitenlandse film. Zij wist dat op dat moment bij de leden van de Academy die de Oscars verkozen een gunstig beeld van European Cinema heerste, dat sterk beïnvloed was door de Italiaans-Franse film IL POSTINO, een niet-Engelstalige film die in 1996 5 Oscarnominaties kreeg in 'gewone' categorieën en een Oscar won voor de filmmuziek. Vandaar dat Counihan speciaal voor de Amerikaanse markt voor 300.000,- gulden aan pr-materiaal liet ontwerpen, met een poster waarop Willeke van Ammelrooy te zien was als een matrone met haar familie aan tafel onder een boom in een glooiend, welhaast Toscaans zonovergoten landschap -een Italiaans ogend beeld dat in de film niet voorkwam. Ter vergelijking: op het Nederlands publiciteitsmateriaal liep Antonia in gepeins verzonken, eenzaam zaaiend op een dorre akker. En er scheen geen zonnetje. Nu is niet alleen de restyling van het pr-materiaal verantwoordelijk voor het behalen van de Oscar, maar het voorbeeld laat zien hoe effectief het kan zijn aansluiting te vinden bij heersende beelden."
Nederlandse inzending voor de Academy
Awards; de film werd genomineerd èn won de Oscar
voor de beste niet-Engelstalige speelfilm.
Geselecteerd voor het 20ste Internationale Filmfestival
van Toronto (september 1995). Daar won de film de
eerste prijs; de Audience Award.
Gouden Kalf en Citroën Award voor de regie van
Marleen Gorris.
Gouden Kalf voor Willeke van Ammelrooy in de
categorie 'beste actrice'.
Best Director Award, Hamptons International Film
Festival (VS).
Best Screenplay Award, Chigago International Film
Festival.
Special Mention of the Jury to all the actors and
actresses, International Film Festival Genève.
Joseph Plateauprijs voor actrice Els Dottermans op het
Internationaal Film Festival Gent in oktober 1996.
Willeke van Ammelrooy kreeg voor haar rol op het
International Film Festival Hollywood-Capri (1996) in
Italië de 'Jois & Jo Award'.
Genomineerd voor de G(ay
&)L(esbian)A(lliance)A(gainst)D(efamation) Media
Award in maart 1997 voor het geven van een normaal
beeld van homo's.
In april 1997 nominatie voor de Beste
niet-Engelstalige film bij de jaarlijkse prijzen van de
British Academy Awards.
Ilona Sekacz
Willy Stassen
Michiel Reichwein
Jany Temime
Dirk Bombert
Kleur
Harry Ammerlaan