Nederlandse FilmDatabase
Herman van Veen
Herman van Veen
02-09-1999
Ron van Eeden
92
Een huiveringwekkend
sprookje over Sarah, een jonge vrouw
op zoek naar haar vader, over Ruben,
een prins die vliegt als de weerlicht,
over de albinokoning van Haland, over
Wogram, alchemist,
gedaanteverwisselaar en moordenaar,
over Walko, de koningsjutter en over
magie, over wonderen, over humor,
afgunst, dood en liefde.
NACHTVLINDER gaat over een
Middeleeuwse koning, die geen daglicht
kan verdragen. Als ergens in zijn rijk
een alchemist een blauwe schelp vindt,
is er hoop voor de koning, want van de
schelp kan een bril gemaakt worden die
het buitenlicht filtert. Twee boeven
duiken op, die de alchemist vermoorden
en zijn blauwe schelp stelen, waarna zij
zich aan het hof als alchemisten
uitgeven. Uiteindelijk worden zij
ontmaskerd door de dochter van de
vermoorde alchemist en de zoon van de
koning.
Babette van Veen (Sarah
Mogèn), Arthur Kristel (prins Ruben
van Haland), Hans Trentelman (Onorg),
Maike Meijer (Hinde Baldon), Fred
Delfgaauw (koning Olaf van Haland),
Jules Croiset (Abraham Mogèn),
Ramses Shaffy (Walko van Haland),
Herman van Veen (alchemist Wogran),
Syb van der Ploeg (reiziger), Bert
Visscher (zot Hansworst), Karin
Bloemen (Geertrui Moens), Niels
Reijnders (Martijn), Sarah de Wit
(Alma Mogèn), Frits Lambrechts
(stuurman), Joep Onderdelinden
(marskramer), Lori Spee (moeder
Mogèn), Mario Juch (buurman), Rob
van Gestel, Hans van Leipsig (kok),
Theo Westerduin, Jur van der Lecq
(Lansknecht), Michiel Kerbosch
(waard), Piet van de Pas (monnik), Bas
Boterbloem (overvaller op het strand),
Gaëtane Bouchez (hofdame Ligora),
Boris ('Wolf' de hond); Figuratie:
Myrna van Kemenade (jonge albino
vrouw), Carolina Haitsma Mulier,
Louise Haitsma Mulier (tweeling), Daan
Exo (oude monnik), Hans de Haas
(handelaar), Louis Roeland (koetsier),
Anne Marije van Veen (hofdame Anna),
Tessa Ansinger
(jonge wasvrouw), Nard Reijnders (man
met doedelzak), Bert van Calker
(didgeridoospeler), Dio van Delden, Bas
Boterbloem, Tamara Cop (lijken),
Peter de Vries, Jaap Brandt (boer),
Neeltje van den Brand (boerin), Remco
Hendriksen (man met trom), Bert van
Calker (jongleur), Karel Vermijs
(vuurspuwer), Marijke Lips, Vicky
Derks (dansende meisjes), Herman
Egbers (geestelijke), Felix Messemaker
(molenaar), Arild Veld (assistent smid),
Tineke Anin (kleine boerenvrouw),
Martijn Kappers (man bij diner), Ewoud
Eggink (zielenherder), Edith Leerkes
(jonkvrouw met luit), Leontien
Nelissen, Erica Brand (vroedvrouwen),
Willemijn Bronius (baby), Toin Peemen
(stand-in koning Olaf van Haland en
van Onorg), Arid Veld (stan- in Walko
van Haland), Sindy van Hooydonk
(stand-in Sarah Mogèn), Bas
Boterbloem (stand-in Ruben van
Haland)
Budget: circa 2 miljoen
gulden; voornamelijk afkomstig van
particuliere geldschieters waaronder
Herman van Veen zelf.
Opnamen o.a. in het archeologische
themapark Archeon en op het landgoed
Schothorst bij Amersfoort. Daarnaast
op Slot Loevestein, in Bergen aan Zee,
op het IJsselmeer en in Lech
(Oostenrijk).
De film speelt in een tijd die
vergelijkbaar is met de Middeleeuwen.
Het kunnen niet de Middeleeuwen zijn,
omdat in de film een moderne
hangglider voorkomt.
Babette is de dochter van Herman,
Arthur is de zoon van Sylvia Kristel en
Hugo Claus.
Bij het maken van
NACHTVLINDER liet Van Veen zich
inspireren door het werk van
striptekenaar Hans G. Kresse, bekend
van Eric de Noorman.
De film is
opgedragen aan Aloïs Kurzmann, een
goede vriend van Van Veen, die in 1995
aan kanker overleed, en aan H.G.
Kresse. Jeroen Krabbé was een van de
mensen die het script van Van Veen las
en aanbevelingen gaf. De twaalfde
versie van het script was verfilmbaar.
NACHTVLINDER is de eerste film
waarbij investeerders kunnen
profiteren van de nieuwe fiscale
afschrijvingsmogelijkheden waarmee
de overheid de Nederlandse
filmproduktie wil stimuleren. Minister
Jorritsma van Economische Zaken gaf
op 2 februari 1999 de film de eerste
filmverklaring, noodzakelijk voor het in
aanmerking komen voor de regeling.
Het budget van NACHTVLINDER was
ruim 2 miljoen gulden. De KRO zond op
woensdag 1 september 1999 van 00.05
tot 00.31 een reportage 'The making of
"Nachtvlinder"' uit.
Zeer slecht
ontvangen;
'Het Parool': "Gevreesd moet worden dat Van Veen met NACHTVLINDER een filosofische film over leven en dood heeft willen maken, maar de uitwerking van zijn middeleeuwse sprookje is zo tenenkrommend knullig, dat de film vooral vragen oproept over Van Veens beoordelingsvermogen. Niet alleen het scenario is een rommelkast vol slecht geacteerde, losse scènes, ook wordt nooit duidelijk voor wie de film is bestemd". In 'Het Parool' van donderdag 16 september 1999 stond een reactie van Ron van Eeden, de manager van Herman van Veen, over de vernietigende recensies: "Als je van dat soort ondergrondse aantijgingen zoals in jullie krant te verduren krijgt, kan dat [in een dip raken] moeilijk anders hè! Wàt een ondermaatse kritiek en onzorgvuldigheid. Ik vond het onfatsoenljk, want een aantal kranten... Dat waren persoonlijke aanvallen. Ging niet over de film (...) Puur gebrek aan respect. Dit verdient hij niet. Vanaf het begin hebben we cynisme gevoeld, zo van: oh God, hij moet ook zonodig een film maken. Dat is pijnlijk en vernederend allemaal. Maar wat kunnen wij ertegen doen? Niks. (...) Natuurlijk zit hij er mee [dat de film zo flopt]. Het zou onmenselijk zijn als dat niet zo was. (...) Het leken wel persoonlijke afrekeningen. Nou, wíj maken iets wat wíj mooi vinden. Maar goed, ik ben subjectief: ik ben ook producent van de film, dus...".
In de 'VPRO gids' nummer 39-1999:
"Herman van Veens NACHTVLINDER, zijn tweede speelfilm, werd neergesabeld door de kritiek. Nochtans verschenen in de landelijke dagbladen advertenties waarin de film met louter wervende quotes de hemel in werd geprezen. Hoe zit dat? (...) Ron van Eeden: 'Toen wij met de film bezig waren voorvoelden we dat hij door sommigen hard zou worden aangepakt. Vraag me niet hoe, dat wisten we gewoon. En het lijkt er inderdaad op dat sommige critici de gelegenheid te baat hebben genomen een rekening met Herman te vereffenen. Om een beetje tegenwicht te bieden hebben we besloten die advertentie te plaatsen.' (...) VPRO's Thomas van den Bergh: 'En waarom zijn [de] bronnen dan niet vermeld?' Ron van Eeden: 'Dat is in overleg met de distributeur gebeurd. Het werd zo veel informatie, alles bij elkaar. (...) Al deze citaten komen letterlijk uit kranten en tijdschriften. Ik zie niet in wat daar voor bedrog aan zit.'"
In de eerste weken trok de film slechts 10.000 bezoekers, waarvan 4.000 bij de speciale voorpremières. In Utrecht, de geboorteplaats van Herman van Veen, was de film niet te zien, omdat de bioscoopondernemingen Wolff en Pathé geen doek vrij maakten.
Nard Reijnders
Jan van den Nieuwenhuijzen
Gert-Jan de Vries
Alex Booij
Kleur